Havadan Bilgiler

Otomatik Pilot Sistemi Detaylı Rehber!: Otopilot nedir?

Havacılık alanında geliştirilen teknolojilerin sandığınızdan daha eski bir tarihte temelleri atılmış olabilir. Son derece yeni bir teknoloji olduğu düşünülen otopilot’lar da, aslında 1912’lerden beri daha az gelişmiş versiyonları ile kullanılan bir sistem. Otomatik pilot sistemi en basit tanımı ile bir yazılımdır. Uçağın ya da uçuş halinde olan aracın hidrolik, mekanik ve elektronik değerleri çerçevesinde uçağı belirli kurallara göre yöneten ve manuel bir desteğe ihtiyaç duymadan güvenli uçuşu sürdüren bu sistemler, İngilizce’de autopilot olarak adlandırılmaktadır.

Otopilot sistemleri güncel olarak uçağın iniş ve kalkış süreçlerinde değil, genel olarak uçağın havada bulunduğu süreç içerisinde pilotlar tarafından kullanılıyor. Genel olarak otopilot’ları, pilotlar kalkıştan bir süre sonra aktif ederek inişten bir süre önce de deaktif ediyorlar. Bu sayede hem yüzde yüz güvenli hem de pilotların yükünü hafifleten bir uçuş süreci mümkün hale geliyor.

otomatik pilot sistemi

Otopilot Yazılımlarının Tarihi

Otopilotların tarihi son derece etkileyici.

Tarihte İlk Otopilotlar – 1912

Havacılık tarihinde ilk otopilotlar ve teknolojilerinin 1912 yılında kullanıldığını söylemek mümkün. Sperry Corporation firması tarafından üretilen bu yazılımların temel amacı pilotun iş yükünü hafifletmekti. Bu yazılımlar irtifa dümeni ve ana dümeni kumanda edebilecek bir sisteme sahipti ve sistem iki temel sistem analizi çerçevesinde çalışıyordu: jiroskopik istikamet göstergesi ve durum cayrosu. Fakat ilk süreçlerde kullanılan otopilotların uçağın manevralarında ve kanat bölgelerinde stabilite sağlama performansı pek yüksek olmadı. Fakat yine de belirli rotalarda pilotun manuel desteği olmaksızın uçak bu otopilotlar sayesinde havada kalabildi. Bu sayede uçuş sırasında pilota düşen iş yükü epey azaldı.

Tarihte İlk Otopilotlar – 1914

1914 yılında bir başka otopilot teknolojisi denemesi Lawrence Sperry  tarafından yapıldı. Paris’te sunulan projenin temel farkı, bu otopilot’un yalnızca havada kalma sürecinde değil aynı zamanda iniş ve kalkış süreçlerinde de pilota destek olabilmesiydi. Özellikle Fransa Savunma Kuvvetleri bu teknolojiyi büyük bir ilgi ile karşıladı. Bu sistem 1. Dünya Savaşı Döneminde ve daha sonra da geliştirilerek kullanılmaya devam edildi. Sistemin dünyanın tamamını tek başına dolaşabilecek kapasitede olduğu ile ilgili söylentiler de var olsa da, bu tam olarak kanıtlanmış değil.

Tarihte İlk Otopilotlar – 1930

1930 yılı, otopilot teknolojisi için son derece önemli olan bir başka yıldı. İngiltere’de yapılan detaylı çalışmalar sonucunda Royal Aircraft Establishment, yeni bir otopilot yazılımı geliştirdi. Uçuş kumandasının kontrolünü yüksek düzeyde sağlayabilen bu teknolojinin yararlandığı iki temel parametre bulunuyordu: jiroskop ve sıkıştırılmış hava.

Teknolojinin gelişmesi ve özellikle savaş tehditleri ile dünya savaşlarının evrensel bakımdan gündem haline gelmesi, insansız bir şekilde havalanabilen ve uçabilen uçaklar ile ilgili çalışmaların gelişmesine sebep oldu. Yeni nesil algoritmalar, otopilotların çalışma mekanizması konusunda yeni güncellemeler olmasını sağladı.

Tarihte İlk Otopilotlar – 1947

Özellikle Soğuk Savaş dönemi ile birlikte dünyadaki en önemli güçlerden biri haline gelen Amerika Birleşik Devletleri, 1940’larda otomatik pilot sistemi ve otopilot teknoloji gelişimi için ciddi bir bütçe ayırdı. Nitekim, 1947 yılında ABD Hava Kuvvetleri’ne ait bir C-54 uçağında tüm bir uçuş otomatik pilot ile gerçekleştirildi. Bu sürece uçağın kalkışı ve inişi de dahildi. Bu durum otomatik pilot tarihçesi içerisinde önemli bir mihenk taşı olarak kabul edildi. Bu dönemden sonra özellikle insansız hava araçları tasarımları ve teknolojilerine ayrılan bütçelerin her ülke için arttığını görüyoruz.

Otomatik Pilot Sistemi Ne İşe Yarar?

otomatik pilot sistemi

Uçağın temel güvenlik parametreleri çerçevesinde hareket etmesini sağlayan ve manuel müdahaleye gerek kalmaksızın uçağın ağırlık merkezi bilgilerinden yararlanarak onu koordine eden sistemler otomatik pilot olarak adlandırılırlar. Günümüzde neredeyse her pilot, kalkış ve iniş süreçleri dışında uçuşlarda otomatik pilot kullanırlar. Günümüzde üç farklı tip otomatik pilot seçeneğinin kullanıldığını söylemek mümkün:

  1. Tek eksenli otomatik pilot
  2. İki eksenli otomatik pilot
  3. Üç eksenli otomatik pilot: Özellikle yeni nesil hava araçları içerisinde kullanılan otomatik pilotlar üç eksenli olmaktadırlar. Dönüş hareketleri de dahil olmak üzere çok sayıda işlem otomatik pilotlar ile yapılabilmektedir.

Otomatik Pilot Sistemi Ne Zaman Kullanılır?

Otomatik pilotlar modern hava araçlarında ve yolcu uçaklarında yoğun bir  şekilde kullanılmaktadırlar. Genel olarak kalkış ve iniş süreçlerinde otomatik pilot kullanılmaz. Kalkıştan biraz sonra otomatik pilot devreye sokulabilir. Ayrıca, inişe başlamadan önce de otomatik pilot kapatılır. Bu süreçler dışında uçak havada iken sıklıkla otomatik pilot kullanılır. Bu durum hem optimize edilmiş uçuşu garanti altına alır hem de güvenliği maksimize eder. Ayrıca, pilotların da iş yükünü azaltan bu durum, uçuş sisteminin arızalanması durumunda en iyi acil durum stratejilerini uygular.

Otomatik İniş Sistemi nedir: Otomatik Pilot İniş Yapabilir Mi?

Peki otomatik pilot iniş yapabilir mi? Bir pilot iniş ve kalkış süreçlerinde otomatik pilotu kapatmak zorunda mıdır? Teorik olarak bakıldığında otomatik pilotun iniş yapabileceğini söylemek mümkün. Uçaklarda bulunan otomatik iniş sistemi, en temel komutların verilmesi durumunda otomatik pilotun uçağı indirebilmesine olanak tanır. Kimi zaman uçağın iniş süreci zor koşullar altında gerçekleşmek zorunda kalabilir. Örneğin çok yoğun olan sis, zor koşul örneklerinden biridir. Otomatik pilot sistemi içerisinde bu tür durumlarda ILS adı da verilen Instrument Landing System devreye girer. Temel ayarların yapılması ile uçak otomatik olarak indirilir. Fakat bu durumda diğer pilotların direktifi ve süreci kontrol etmesi de son derece önemli olmaktadır.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu