Eğitimler Ve BölümlerHavacılık Eğitimleri

Türbülans nedir?

Türbülans nedir ve tehlikeli olup olmadığına bir bakış

Türbülans nedir?

Türbülans can sıkıcı bir olay olmasına karşın nadiren tehlikeli bir durumdur. Bu nedenle uçağınız düşmez.

Muhtemelen havayolu yolcuları için en yaygın endişe nedenidir, ancak pilotların uçağın güvenliği konusunda çok nadir endişelenmesine neden olur. En aşırı durumlarda bile türbülans, uçuşun güvenliği için bir tehlike değil, daha çok rahatsızlık veren bir durumdur.

Bazıları, çoğu ticari hava taşıtı tarafından tespit edilebilirken ,  bazılarıda görünmez olan bir dizi farklı türbülans türleri vardır.

Türbülans Aşağıdaki Türlerden Oluşur

Taşıyıcı Türbülans (Convective Turbulance)

Konveksiyon bulutlara neden olur ve konvektif türbülans genellikle bulutlarla ilişkilendirilir (aynı zamanda düşük seviyeli termal türbülanstan da sorumludur). Bulutun dikey kapsamı ne kadar büyükse, yükselmeler o kadar büyük olur ve bu nedenle türbülans daha kötü bir hal alır. Özelikle kümülonimbus bulutları (çok şiddetli sağanak / dolu veya gök gürültülü fırtınalarla ilişkilendirilen) arasında uçmak daha kötü bir durumdur.

Genellikle uçuş planı yapan dispeçer dediğimiz uçuş harekat uzmanları rotalarını bu tipteki türbülanslara girmeyecek şekilde planlar.

Açık Hava Türbülansı (Clear Air Turbulance)

Bunun nedeni, yüksek irtifalarda bulunan çok güçlü rüzgar koridorları olan jetstream  hava akımlarıdır. Jetstream’lerin  sıcak ve soğuk havanın sınırları arasında oluşur ve bu nedenle yıl boyunca pozisyonları değişir.Bu türbülans türü en tehlikeli olanıdır çünkü uçaktaki hava durumu radarından tespit edilemez.  Yolcular ve ekip hazırlıksız yakalanabilir. Yaralanmaların çoğu bu türbülans türünden gerçekleşmektedir.

Kuyruk Türbülansı ( Wake Turbulance )

Bu türbülans türü hava yapısı ile ilgili değil, diğer uçakların neden olduğu bir durumdur. Kanadın tepesinden geçen düşük basınç ve alttan geçen yüksek basınçtan dolayı (kaldırma kuvveti için gereklidir), hava kanat ucunda kanadın altından üstüne doğru hareket eder. Bu, kuyruk türbülansının nedeni olan kanat ucu girdaplarına neden olur. Kuyruk türbülansı birkaç saniye sürer ve çok şiddetli olabilir. Hava trafik kontrolörü, yeterli kuyruk türbülansı ayrımını sağlamak için her uçak arasında minimum bekleme  uygular. 

Çok güçlü kuyruk türbülansı geçmişte uçakların düşmesine neden olmuştur – dolayısıyla artık uçaklar arasında minimum mesafe veya zaman ayrımı vardır.

Rüzgar

Genel olarak, rüzgar yere yaklaştığında sürtünmeye maruz kalır ve akışı Dünya’nın yüzeyinden ve üzerindeki herhangi bir şeyden (dağlar,binalar vb.) etkilenir. Bu nedenle, zemine yakın rüzgar daha az laminer (düz ve sabit) ve daha türbülanslıdır (yön ve hız bakımından değişkenlik gösterir). Yön ve hızdaki hızlı değişimler, özellikle uçak karaya yaklaşırken düşük seviyede türbülansa neden olabilir.             

Pilotlar Türbülansı Tespit Edebilir mi?

Pilotlar, yerleşik bir hava durumu radarı kullanarak belirli türbülans türlerini tespit edebilir. Radar, pilotun aletlerinde büyük miktarlarda su damlacıklarının (yağmur) olduğu yerleri vurgular. Genel olarak, yağmur damlaları ne kadar büyükse, bulut o kadar büyük ve o bulutun içide o kadar sarsıntılı olur. 

Pilotlar Türbülanstan Kaçınabilir mi?

Açık hava türbülansı veya Jetsteam ile ilişkili tespit edilemeyen bazı türbülans türleri vardır. Bazı durumlarda tahmin edilir ve pilotlar belli uçuş seviyelerinden kaçınarak bundan kaçınmak için ellerinden gelenin en iyisini yapabilir, ancak bazen tahminler yanlış olabilir ve pilotlar, orada olduğunu bilmeden ona uçabilirler. Bu nedenle, kemerin takılı ikazının durumuna bakılmaksızın yolcuların koltuklarına oturduklarında her zaman emniyet kemerlerini takmalarını tavsiye ederler.

Uçuştan önce ve uçuş sırasında pilotlar, Açık Hava Türbülansı’nın herhangi bir alanının nerede olduğunu veya uçuş sırasında herhangi bir fırtına (kümülonimbus) bulutunun nerede göründüğünü tahmin eden çeşitli hava durumu çizelgeleri üzerinde çalışırlar. Olumsuz bir durumla karşılaşmamak için uçuş ekibi planlanan uçuş seviyesini veya gerekirse rotayı tekrar gözden geçirmek adına uçuş öncesinde dispeçerler ile çeşitli brifinglerde bulunabilirler.

Pilotlar kendilerini türbülansta bulduklarında, bundan kurtulmak için neredeyse her zaman ellerinden geleni yaparlar. Bu durum tehlikeli olduğu için değil, hem yolcular hem de mürettebat tarafına rahatsızlık verdiğinden dolayıdır.

Türbülanstan kurtulmak için pilotlar, hangi seviyelerde türbülansın olmadığı ile alakalı bilgi almak için hava trafik kontrolüyle ve diğer uçaklarla irtibat halinde olurlar. Yinede bazı günlerde türbülans her düzeyde olduğu için önüne geçmek imkansız olabilir.

Şiddetli türbülansın olduğu çok nadir durumlarda, pilotlar uçağın yönünü değiştirip yere inmeye karar verebilir, ancak bu çok, çok nadir olan bir durumdur.

Türbülans Sınıflandırması

Türbülans, Hafif, Orta ve Şiddetli olarak kategorize edilir.

IATA’nın resmi tanımları aşağıdaki gibidir:

Hafif  Türbülans:

Hafif, düzensiz değişiklikler

  • Sıvılar titrer ancak fincandan dışarı sıçramaz.
  • Servis arabası çok az güçlükle hareket ettirilebilir
  • Yürümekte herhangi bir zorluk çekilmez.

Orta Türbülans: 

Hafif türbülanstan daha yoğun olmasıdır. Uçak her zaman kontrol altında kalır.

  • Bardaklardan sıvılar sıçrayabilir.
  • Yürüme veya ayakta durma güçlüğü çekilebilir.
  • Servis arabası güçlükle hareket ettirilebilir.

Şiddetli Türbülans:

Genellikle hava hızındaki büyük değişikliklerde olur,

  •  Eşyalar, üzerinize düşebilir. Çeşitli yaralanmalara sebebiyet verebilir.
  •  Yürümek imkansız gibi bir şeydir.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu