Eğitimler Ve BölümlerHavacılık Bölümleri

Uçuş Harekat Uzmanı Nedir? Ne İş Yapar? Nasıl Olunur?

Uçuşların güvenli bir şekilde başlatılması ve sürdürülmesinden sorumlu olan uçuş harekat uzmanı, bir başka değişle dispeçer, havacılıktaki en önemli meslek kollarından bir tanesidir. Uçuşların ne şekilde gerçekleşeceği ile ilgili tüm planlamalar en ince detayları ile uçuş harekat uzmanı tarafından gerçekleştirilir. Uçuş boyunca bu planların sorunsuz bir şekilde uygulandığından emin olan kişi de yine dispeçer’dir. Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü tarafından lisanslandırılan ve ancak bu şekilde göreve başlayabilen uçuş harekat uzmanı, uçuş sırasında maksimum güvenliğin sağlanabilmesi için pilotu ve kabini belli aralıklarla bilgilendirir, acil durum gelişmeleri yaşandığı takdirde bilgi verir ve strateji sunar. Özellikle havacılıkta, sabotaj, kaza kırım, uçak kaçırma vb. durumlara karşı pilotların ve ekibin bilgilendirilebilmesi için uçuş harekat uzmanları kritik bir role sahiptir. ”Uçuş harekat uzmanı nedir?” sorusunun daha detaylı yanıtlarını yazımızda cevapladık!

Bugün sizlerle birlikte ‘’Uçuş harekat uzmanı nedir?’’, ‘’Dispeçer ne iş yapar?’’, ‘’Nasıl uçuş harekat uzmanı olunur?’’, ‘’Havacılıkla uçuş harekat uzmanları neden önemli’’ sorularının tamamını yanıtlamayı amaçlıyoruz. Detaylı bir rehber içerik ile uçuş harekat uzmanlığı ile ilgii her şeyi öğrenmek isteyenler, içeriğin devamına göz atabilir!

Uçuş Harekat Uzmanı Nedir?

Birbirinden farklı amaçlar doğrultusunda havalanan uçuşların en güvenli şekilde başlaması ve sürdürülmesi, hem yolcu güvenliği hem de taşınan ürün güvenliği bakımından son derece önemli. Uçuş harekat uzmanı nedir? Uçuş harekat uzmanları, uçuş ile ilgili görevli birbirinden farklı departmanların birbiri ile dolaylı iletişim kurmasını sağlar ve görevlilerin tümünü uçağın mevcut yakıt durumu, kalkışa hazırlık durumu, kargo yükleme süreci, yolcu alım süreci ile ilgili bilgilendirir. Bunu yapabilmek için uçuş harekat uzmanları gelişmiş dijital ve elektronik sistemlerden yararlanırlar.

uçuş harekat uzmanı

Uçuş harekat uzmanlarının çalışma saatleri, uçuş gerçekleştiren araçların çalışma saatlerine bağlıdır. Dolayısıyla tatil günlerinde, hafta sonları, günün geç ve erken saatlerinde uçuş harekat uzmanlarından çalışmaları beklenir.

Uçuş Harekat Uzmanlığı Görev Tanımı Nedir?: Uçuş Harekat Uzmanları Ne İş Yapar?

Uçuş harekat uzmanlarının görev tanımları şu şekilde sıralanabilir:

  1. Gerçekleşecek uçuş harekatının (yani uçuşun) hazırlık evresinden son bulma evresine kadar her aşamasını planlamak,
  2. Uçuş sırasında uçağın ve teknik detayların kontrollerini yapmak, bu kontrollerin sonuçlarını ilgili birimlere bildirmek,
  3. Pilot ile iletişim kurmak ve pilotun talep ettiği durumlarda kabin ekibi ve diğer görevlileri teknik aksaklıklar, harekat detayları ve ön görüler hakkında bilgilendirmek, bir başka değişle pilot ile uçuş harekatından sorumlu diğer personeller arasında iletişim sağlamak,
  4. Uçuşun akışını ve akış sırasındaki hız, yakıt, motor durumu gibi verileri takip etmek,
  5. Acil durum kategorisinde değerlendirilen olayların yaşanması durumunda gerekli mercilerin, kabin ekibinin ya da pilotun konu hakkında bilgilenmesini sağlamak,
  6. Uçuş boyunca gerekli olacak olan yakıt ile ilgili bilgi sahibi olmak ve ikmal sağlamak,
  7. Uçuşun hijyen koşulları bakımından kusursuz geçebilmesi adına çeşitli kontrolleri sağlamak,
  8. Uçuştan önce ve sonra bagaj ve kabin yüklemesi ile ilgili süreçleri takip etmek ve her şeyin en doğru haliyle yapıldığından emin olmak,
  9. Uçuştan hemen önce, uçuş sırasında bir terslik yaşanmaması adına, hem kabin ekibinin hem de hava aracı teknisyenlerinin uçuşa hazır olduğundan emin olmak, gerekli iletişimi sağlamak,
  10. Uçuş sırasında gerçekleşecek olan acil durum ya da olumsuz durumlarda, habersiz birimin haberdar edilmesini sağlayarak maksimum güvenliği garanti altına almak.

Uçuş harekat uzmanı, bir uçağın ‘’karadaki pilotu’’ olarak görev yapar. Havada kontrolleri gerçekleştiren ekibin yanı sıra, üçüncü bir gözün, karadaki bir bireyin bu kontrolleri sağlaması, gözden kaçan herhangi bir şeyin olmaması adına son derece önemlidir. Uçuş harekat uzmanları havayolu şirketleri tarafından istihdam edilirler.

Uçuş Harekat Uzmanı Olmak İçin Gerekli Şartlar Nelerdir?

Uçuş harekat uzmanları, uçuş harekatı alanında detaylı bir eğitim almalıdırlar. Uçuş harekat uzmanı eğitimi alabilmek için pek çok ön şart ve eğitim şartı bulunmaktadır. Uçuş harekat uzmanı şartları şu şekilde sıralanabilir:

  1. Uçuş harekat uzmanı olmak için en az 21 yaşında olmalısınız.
  2. En az ön lisans veya dengi bir eğitimden mezun olmuş olmalısınız.
  3. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı tarafından yapılan ya da bu başkanlık tarafından yapılan sınavlara denk kabul edilen yabancı dil sınavlarında, İngilizce dilinde en az 50 puan almış olmanız gerekir.
  4. Uçuş harekat uzmanlığı mesleğini icra etmenizin önünde herhangi bir fiziksel engel ya da sağlık engeli olmadığına dair bir raporunuz olması gerekmektedir. Bu rapor Genel Müdürlük tarafından yetkilendirilmiş Havacılık Tıp Merkezlerinden birinde düzenlenmiş olmalıdır. Bu sağlık raporu hazırlanırken dikkate alınacak faktörlerden bazıları şu şekilde sıralanabilir:
  5. Kişinin sinir sisteminin sorunsuz ve tam fonksiyonlu bir şekilde çalışıyor olması,
  6. Kişinin görme yeteneğinin en az 6/9 görme keskinliğine sahip olması (kişi gözlüklü ya da gözlüksüz olabilir),
  7. Kişinin işitme kabiliyetinin yeterli düzeyde olması,
  8. Kişinin psikolojik bir rahatsızlığı olmaması ve akli dengesinin yerinde olması,
  9. Kişinin kulak burun boğaz sağlığının yerinde olması

Yukarıdaki koşullar, uçuş harekat uzmanlığı ön koşulları olarak tanımlanmaktadır. Aşağıda, uçuş harekat uzmanlığı eğitim şartlarını da detaylı olarak inceleyebilirsiniz.

Uçuş Harekat Uzmanlığı Eğitim Koşulları

Uçuş harekat uzmanı olmak için almanız gereken eğitim ile ilgili temel koşullar aşağıdaki gibi sıralanabilir:

uçuş harekat uzmanı
  1. ICAO Doc. 7192-AN/857 PART D–3 adlı Genel Müdürlük yönetmenliği içerisinde belirlenen şartlar çerçevesinde, bir uçuş harekat uzmanı olabilmeniz için asgari olarak, bu eğitimi sağlayan üniversitelerin lisans ya da ön lisans seviyelerinden mezun olmuş olmanız gerekmektedir. Tercihen lisans mezunu olmanız daha yüksek bir şans yakalamanızı sağlar.
  2. Eğer ilgili lisans ya da ön lisans eğitimini tamamladıysanız, asgari teori eğitimini aldığınız kabul edilir. Bu durumda ek bir eğitim alma şartı olmaksızın Teorik Uygulama Sınavı’na girebilirsiniz.
  3. ICAO Doc. 7192-AN/857 PART D–3 isimli döküman içerisinde belirtildiği üzere, havacılık alanında hali hazırda görev yapan tecrübeli bireylerin uçuş harekat uzmanı olabilmeleri için, Genel Müdürlük tarafından bu konuda yetkilendirilmiş kurumlardan birinden eğitim almaları gerekir. Asgari CPL lisansı sahibi olan pilotlar, yetkilendirilmiş kurumlardan eğitimi başarılı bir şekilde aldıktan sonra Teorik Uygulama Sınavı’na girmek zorundadırlar.
  4. Hali hazırda uçuş harekat biriminde çalışıyor olan bireyler, uçuş harekat uzmanı olarak görev yapmak isterlerse, yine Genel Müdürlük tarafından yetkilendirilmiş olan merkezlerden eğitim alarak sınava katılabilirler. Bu süreç, ICAO Doc. 7192-AN/857 PART D–3 isimli döküman içerisinde, önceden tecrübesi olan bireyler için uçuş harekat uzmanı olma koşulları çerçevesinde belirlenmiş kurallara tabidir. Alınacak eğitim hem teorik eğitim hem de uygulamalı eğitim süreçlerini içerir. Eğitimi alacak kişinin söz konusu departmanda en az iki yıl boyunca çalışmış olması gerekmektedir.
  5. Meteoroloji alanında eğitim sağlayan üniversitelerden birinde eğitim almış ya da ön lisans mezuniyetine sahip olan bireyler de uçuş harekat uzmanı olabilir. Bunun için, ICAO Doc. 7192-AN/857 PART D–3 dökümanında ‘’önceden tecrübesi olanlar’’ kısmındaki yönetmelik geçerlidir. Eğitim yine Genel Müdürlük tarafından yetkilendirilmiş kurumlardan alınmalıdır.
  6. Kişi Sivil Havacılık alanında eğitim veren üniversitelerin lisans ya da ön lisans bölümünden mezun ise, yine aynı döküman çerçevesinde, yetkilendirilmiş kurumlardan birinden eğitim almak gerekecektir.
  7. Uçuş harekat uzmanı olmak isteyen kişi, yukarıdaki istisnai durumlardan birine dahil değilse, doğrudan Uçuş Harekat Uzmanı eğitimi veren üniversite kurumlarından birinebaşvurmalı ve bu üniversitelerden birinde lisans ya da ön lisans eğitimi mezunu olmalıdır.
  8. Eğitim süreçlerinin yanı sıra, mesleğe başlangıç yapılmadan önce 30 günlük zorunlu staj da tamamlanmış olmalıdır. Mesleki staj süreci başarılı olarak bitirilmelidir.

Uçuş Harekat Uzmanlığı Eğitimi Neleri Kapsar?

Uçuş harekat uzmanlığı eğitimi oldukça yoğun bir süreçtir. Uçuş harekat uzmanları, uçakların ‘’karadaki pilotu’’ olarak adlandırıldıklarından, hem uçağın kaldırılması ve kullanılması ile ilgili pratik detayları, hem de uçağın çalışma prensipleri gibi teorik detayları oldukça detaylı bir şekilde bilmelidirler.

Uçuş harekat uzmanlığı nereden alınır? Bu eğitimi alacağınız kurumlar mutlaka Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü tarafından yetkilendirilmiş olmalıdır. YÖK’e bağlı olarak hizmet veren bazı Meslek Yüksekokullarında ve ve Genel Müdürlük tarafından yetkilendirilmiş olan ek kurumlarda alınabilecek olan Uçuş Harekat Uzmanlığı eğitimi, aşağıdaki temel teorik konuları kapsamaktadır:

  1. Sivil Havacılık Hukuku,
  2. Uçuş Planlama,
  3. Tehlikeli Madde Taşımacılığı,
  4. Haberleşme,
  5. Genel Meteoroloji,
  6. Hava Trafik Kontrol ve kuralları,
  7. Performans,
  8. Ağırlık ve Balans,
  9. İnsan Faktörü,
  10. Uçuş İzleme,
  11. Aerodinamik,
  12. Seyrüsefer,
  13. Güvenlik

Özel kurumlarda verilen eğitimlerde teorik ders saatinin yanı sıra uygulama eğitimi de sağlanmaktadır. Özel kurumların sağladığı Uçuş haREKATI Uzmanlığı eğitiminin saati değişiklik gösterebilmektedir. Bazı kurumlar 320 saate varan eğitimler sağlamaktayken, bazıları 200 saatlik eğitim sunabilir. Eğitim ile bilgi alırken, aşağıdaki faktörleri dikkate almanızı tavsiye ederiz:

  1. Uçuş Harekatı Uzmanlığı teorik eğitimi hangi konuları kapsamaktadır?
  2. Kurumun sağlayacağı sertifikanın detayları nelerdir?
  3. Kurum, uygulama eğitimi sağlıyor mu?
  4. Kurumun sağlayacağı uygulama eğitimi hangi uçak modeli ile ve kaç saat gerçekleşiyor?
  5. Kurumun size sağlayacağı sertifikanın geçerlilik düzeyi nedir?

Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü Tarafından Yetkilendirilmiş Özel Kurumlarda Kimler Uçuş Harekatı Uzmanlığı Eğitimi Alabilir?

Özel kurumların eğitim ön şartlarında özellikle yaş konusunda değişiklik olabiliyor. Bazı kurumlar 23 yaşı alt sınır olarak kabul ederken, bazıları 21 yaş üzeri kişileri eğitime kabul etmektedir. Genel olarak, ICAO Doc. 7192-AN/857 PART D–3 dökümanı doğrultusunda, yetkilendirilmiş özel kurumlardan eğitim alarak sertifika sahibi olacak ve mesleki kariyerine Uçuş Harekatı Uzmanı olarak devam etme şansı elde edebilecek kişiler, şu şekilde sıralanabilir:

  • Havayolu çalışan personeli
  • Hava Trafik Kontrolörleri/CPL Lisanslı Pilotlar
  • Mesleğe ilgi duyan herkes
  • Sivil Havacılık okulu mezunları
  • Meteoroloji mezunları

Uçuş Harekatı Uzmanlığı Eğitiminden Sonra Alacağınız Sertifika Ne İşe Yarar?

Yetkilendirilmiş Uçuş Harekatı Uzmanlığı eğitim kurumları seçeneklerini tercih ederek alacağınız sertifikalar, Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü ve Milli Eğitim Bakanlığı onaylı olacaktır. Sertifika aldıktan sonra, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü tarafından düzenlenen uygulama sınavına müracaat edilmesi gerekmektedir. Peki, Dispeçerlik Lisansı nasıl alınır? Sınavdan başarı ile geçildiği takdirde yeniden Sivil Havacılık Genel Müdürlüğüne başvuru yapılır ve  Dispeçerlik Lisansı talep edilir.

Dispeçerlik Lisansı nerelerde geçerlidir? Sahip olacağınız lisans, ICAO Doc. No.7192-AN 857 Part D-3 dökümanı doğrultusunda, Amerika Birleşik Devletleri haricinde tüm ülkelerde mesleğinizi icra edebilmenizi sağlayacak uluslararası bir lisanstır. Amerika Birleşik Devletleri, sahip olduğunuz lisansın yanı sıra, FAA tarafından düzenlenen iki haftalık kursun başarı ile tamamlanması gerekmektedir.

Uçuş Harekatı Uzmanlığı Lisansı Eğitimi Ne Kadar?

Uçuş harekatı uzmanı nasıl olunur sorusu çerçevesinde, sizinle eğitim sürecini paylaştık. Yetkili kurumlarda eğitim alabilmeniz için, yaklaşık olarak 20 bin TL ile 30 bin TL arasında bir meblağı gözden çıkarmanız gerekmektedir. Unutmayın, Uçuş Harekatı Uzmanlığı lisansı alabilmek adına, yalnızca Genel Müdürlük tarafından yetkilendirilmiş kurumları tercih etmelisiniz.

Türkiye’de Uçuş Harekatı Uzmanlığı Eğitimi Veren Meslek Yüksekokulları Hangileridir?

Türkiye’de YÖK’e bağlı olarak hizmet sağlayan üniversitelerin meslek yüksek okulları Uçuş Harekatı Uzmanlığı eğitimi vermektedir. Bu üniversiteler aşağıdaki gibidir:

  1. Kapadokya Meslek Yüksekokulu (İstanbul)
  2. İstanbul Okan Üniversitesi Meslek Yüksekokulu (İstanbul)
  3. İstanbul Gelişim Meslek Yüksek Okulu (İstanbul)
  4. İstanbul Kültür Üniversitesi Teknik Bilimler Meslek Yüksek Okulu (İstanbul)

Yukarıdaki meslek yüksek okullarının Uçuş Harekatı Uzmanlığı bölümü için başvuru yapmak istiyorsanız, üniversite sınavına girmeniz gerekiyor. Üniversitede TYT puan türü üzerinden değerlendirileceksiniz. Devlet Üniversitelerinde, tam burslu olarak da eğitim alma şansınız bulunmaktadır. Bunun için gerekli taban puanlar seneden seneye değişmektedir.

Uçuş eğitimleri ve lisansları ile ilgili daha fazla bilgi için hemen buraya tıklayın!

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu